90,000 કરોડ રૂપિયાના મેગા પ્રોજેક્ટને NGT તરફથી મળી લીલી ઝંડી, અન્ય દેશો પર ઘટશે નિર્ભરતા
ઘણા વર્ષોના પર્યાવરણીય અવરોધો પછી ગ્રેટ નિકોબાર મેગા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટને આખરે નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ (NGT) તરફથી લીલીઝંડી મળી ગઈ છે. રૂપિયા 90,000 કરોડથી વધુના ખર્ચનો આ પ્રોજેક્ટ ભારતની દરિયાઈ અને વ્યૂહાત્મક શક્તિને નવી દિશા આપી શકે છે. તે ગ્રેટ નિકોબાર ટાપુને બંગાળની ખાડીમાં એક મુખ્ય ટ્રાન્સશિપમેન્ટ અને લોજિસ્ટિક્સ હબમાં પરિવર્તિત કરવાની યોજના ધરાવે છે.આ પ્રોજેક્ટના કેન્દ્રમાં ગાલ્ટિયા ખાડી ખાતે બનાવવામાં આવનાર આંતરરાષ્ટ્રીય કન્ટેનર ટ્રાન્સશિપમેન્ટ પોર્ટ છે. આ માત્ર એક બંદર નથી, પરંતુ વૈશ્વિક વેપારમાં ભારતની ભૂમિકાને મજબૂત બનાવવા માટે લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચનાનો એક ભાગ છે. પ્રથમ તબક્કો 2028 સુધીમાં કાર્યરત થવાનું લક્ષ્ય નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલે 2022માં આપવામાં આવેલી પર્યાવરણીય મંજૂરીને જાળવી રાખીને આ મેગા પ્રોજેક્ટ માટેનો માર્ગ મોકળો કર્યો છે. આશરે 166 ચોરસ કિલોમીટરમાં ફેલાયેલા આ પ્રોજેક્ટમાં ત્રણ મુખ્ય ભાગનો સમાવેશ થાય છે: એક કન્ટેનર ટ્રાન્સશિપમેન્ટ પોર્ટ, બેવડા ઉપયોગ માટેનું નાગરિક-લશ્કરી એરપોર્ટ અને એક ઈન્ટીગ્રેટેડ ટાઉનશીપ. આ પોર્ટનો ખર્ચ અંદાજે ₹40,040 કરોડ થવાનો અંદાજ છે. ₹18,000 કરોડના ખર્ચે પ્રથમ તબક્કો 2028 સુધીમાં કાર્યરત થવાનું લક્ષ્ય છે, જેની વાર્ષિક ક્ષમતા 4 મિલિયન TEUsથી વધુ છે. સંપૂર્ણ ક્ષમતા પર તે 16 મિલિયન TEUs સુધીના કન્ટેનરનું સંચાલન કરી શકશે. શું ચીનને થશે નુકસાન?ગ્રેટ નિકોબાર ટાપુની સૌથી મોટી તાકાત તેનું સ્થાન છે. આ બંદર મલાક્કાની સ્ટ્રેટથી આશરે 40 નોટિકલ માઈલ દૂર હશે. મલાક્કાની સ્ટ્રેટ એક દરિયાઈ માર્ગ છે જેના દ્વારા વૈશ્વિક વેપારનો નોંધપાત્ર હિસ્સો પસાર થાય છે અને ચીનની ઉર્જા આયાતનો મોટો ભાગ આ રસ્તાથી આવે છે. ભારત માટે આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ પર તેની હાજરી મજબૂત કરવાની આ એક તક છે. હાલમાં ભારતના 75 ટકાથી વધુ ટ્રાન્સશિપમેન્ટ કાર્ગો કોલંબો, સિંગાપોર અને પોર્ટ ક્લાંગ જેવા વિદેશી બંદરોમાંથી પસાર થાય છે. નવું બંદર આ નિર્ભરતા ઘટાડવા તરફ એક મોટું પગલું હોઈ શકે છે. આર્થિક તર્ક અને લોજિસ્ટિક ફાયદો 2020માં ભારતનો કન્ટેનર ટ્રાફિક લગભગ 17 મિલિયન TEU હતો, જ્યારે ચીનનો આંકડો 245 મિલિયન TEU સુધી પહોંચ્યો. આ તફાવત ભારતને તેના દરિયાઈ માળખાને મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે. રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઈન્ડિયાના 2022ના અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે નબળી શિપિંગ કનેક્ટિવિટી વૈશ્વિક મૂલ્ય શૃંખલામાં ભારતનું યોગદાન ઘટાડી રહી છે. જો મોટા કન્ટેનર જહાજો સીધા ગ્રેટ નિકોબાર પર ડોક કરે છે તો નાના ફીડર જહાજો અન્ય ભારતીય બંદરો પર કાર્ગો પરિવહન કરશે. આનાથી સમય અને ખર્ચ બંનેમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. ગલાથિયા ખાડીમાં 20 મીટરથી વધુની કુદરતી ઊંડાઈ છે, જેના માટે મોટા જહાજો માટે ઓછા ડ્રેજિંગની જરૂર પડશે.આ પણ વાંચો : PM Modi Emmanuel Macron Meet: કેમ ખરીદી કરી રહ્યું છે ભારત પેરિસ પાસેથી આટલા બધા શસ્ત્ર?
Read Full Story arrow_forward
